Trudności w relacjach interpersonalnych wśród dorosłych – psychoterapia

Relacje z innymi ludźmi są jednym z najważniejszych obszarów funkcjonowania człowieka. To właśnie poprzez relacje z partnerem, rodziną, przyjaciółmi, współpracownikami czy innymi osobami dorosły człowiek doświadcza bliskości, akceptacji, przynależności i bezpieczeństwa. Jednocześnie kontakty interpersonalne mogą stać się źródłem napięcia, konfliktów, rozczarowania oraz poczucia osamotnienia.

Trudności w relacjach interpersonalnych mogą pojawić się na różnych etapach życia i dotyczyć osób funkcjonujących na pozór bardzo dobrze. Czasami problem jest widoczny przede wszystkim w związkach, innym razem dotyczy relacji zawodowych, rodzinnych albo przyjacielskich. Bywa również tak, że człowiek zauważa powtarzający się schemat: kolejne relacje kończą się w podobny sposób, konflikty pojawiają się wokół tych samych tematów, a bliskość jednocześnie jest potrzebna i budzi niepokój.

Nie każda trudność interpersonalna oznacza zaburzenie psychiczne ani nie każda wymaga psychoterapii. Jeżeli jednak problemy w relacjach są długotrwałe, powtarzają się, powodują cierpienie lub znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie, warto przyjrzeć się im z pomocą psychoterapeuty.

Czym są trudności w relacjach interpersonalnych u dorosłych?

Trudności w relacjach interpersonalnych obejmują problemy związane z nawiązywaniem, utrzymywaniem i rozwijaniem kontaktów z innymi ludźmi. Mogą dotyczyć zarówno relacji bliskich, jak i bardziej formalnych.

Jedna osoba może mieć problem z zaufaniem i dopuszczaniem innych do siebie. Inna może bardzo potrzebować bliskości, ale jednocześnie obawiać się odrzucenia. Jeszcze inna może reagować wycofaniem za każdym razem, gdy pojawia się konflikt.

Problemy mogą przejawiać się również poprzez:

• częste konflikty z partnerem lub członkami rodziny,

• trudności w budowaniu bliskich związków,

• lęk przed odrzuceniem,

• nadmierną zależność emocjonalną od innych,

• trudność w stawianiu granic,

• problemy z wyrażaniem własnych potrzeb,

• unikanie konfrontacji,

• częste impulsywne i agresywne reakcje,

• nadmierną wrażliwość na krytykę,

• trudność w przyjmowaniu informacji zwrotnej,

• poczucie niezrozumienia przez innych,

• trudności w utrzymywaniu przyjaźni,

• poczucie samotności pomimo posiadania kontaktów społecznych.

Co ważne, podobne zachowanie może wynikać z zupełnie różnych przyczyn. Wycofanie może być związane z lękiem, nieufnością, doświadczeniem zranienia albo niską samooceną. Z kolei złość może być sposobem radzenia sobie z poczuciem bezsilności, wstydu czy zagrożenia.

Dlatego skuteczna pomoc wymaga zrozumienia nie tylko samego zachowania, ale również jego znaczenia dla konkretnej osoby.

Jak wyglądają trudne relacje interpersonalne dorosłych?

Trudne relacje interpersonalne dorosłych mogą przybierać bardzo różne formy. Nie zawsze są widoczne dla otoczenia. Osoba może prowadzić aktywne życie zawodowe, mieć znajomych, a jednocześnie doświadczać dużych trudności w bliskich relacjach.

Jednym z częstszych problemów jest powtarzalność określonego schematu.

Ktoś może na przykład bardzo szybko angażować się w relację, idealizować drugą osobę, a następnie po pojawieniu się pierwszych rozczarowań przeżywać silną złość i całkowicie się wycofywać. Inna osoba może przez wiele lat pozostawać w niesatysfakcjonujących relacjach, ponieważ obawia się samotności i ma trudność z wyrażaniem własnych potrzeb.

Problemy mogą dotyczyć również sytuacji zawodowych. Nadmierna potrzeba aprobaty, trudność w odmawianiu, lęk przed oceną przełożonych albo silne przeżywanie krytyki mogą powodować przewlekłe napięcie.

W relacjach rodzinnych trudności mogą natomiast wiązać się z poczuciem obowiązku, brakiem granic, nierozwiązanymi konfliktami lub trudnością w oddzieleniu własnych potrzeb od oczekiwań bliskich.

Dlaczego dorosły człowiek może mieć trudności w relacjach?

Nie ma jednej uniwersalnej przyczyny problemów interpersonalnych. Ich źródła mogą być związane zarówno z aktualną sytuacją życiową, jak i wcześniejszymi doświadczeniami.

Znaczenie może mieć sposób, w jaki człowiek nauczył się budować relacje z ludźmi i reagować na pojawiające się w interakcjach emocje. Wczesne doświadczenia relacyjne mogą wpływać na późniejsze oczekiwania wobec innych osób, sposób interpretowania ich zachowania oraz radzenie sobie z zależnością i niezależnością.

Nie oznacza to jednak, że doświadczenia z dzieciństwa jednoznacznie determinują dorosłe relacje. Człowiek może rozwijać nowe sposoby funkcjonowania i zmieniać swoje przeżywanie siebie i innych w relacjach.

Na trudności interpersonalne mogą wpływać między innymi:

• doświadczenia odrzucenia lub opuszczenia,

• brak poczucia bezpieczeństwa w ważnych relacjach,

• doświadczenia przemocy lub innych form przekraczania granic,

• przewlekły stres,

• trudne doświadczenia związkowe,

• rozwód lub rozpad ważnej relacji,

• żałoba i doświadczenie straty,

• niska samoocena,

• trudności w regulowaniu emocji,

• nasilony lęk,

• obniżony nastrój,

• perfekcjonizm,

• nadmierna potrzeba kontroli,

• trudność w rozpoznawaniu własnych potrzeb.

Ponadto aktualne okoliczności życiowe mogą wzmacniać wcześniej istniejące trudności. Praca pod dużą presją, problemy finansowe, rodzicielstwo, choroba bliskiej osoby czy kryzys w związku mogą powodować przeciążenie emocjonalne, które przekłada się na sposób funkcjonowania w relacjach.

Trudności w relacjach interpersonalnych a bliskość

Jednym z istotnych aspektów problemów interpersonalnych jest stosunek człowieka do bliskości.

Dla części osób bliskość jest bardzo pożądana, ale jednocześnie wiąże się z lękiem. Pojawia się obawa przed zranieniem, utratą niezależności, wykorzystaniem lub odrzuceniem. W efekcie człowiek może zbliżać się do drugiej osoby, a następnie nagle się wycofywać.

Inni mogą natomiast bardzo silnie potrzebować potwierdzania uczuć i zainteresowania. Brak wiadomości, chłodniejsza reakcja partnera czy odmienne zdanie mogą być interpretowane jako sygnał utraty zainteresowania.

Jeszcze innym problemem może być emocjonalne odcinanie się. Osoba może unikać mówienia o uczuciach, niechętnie korzystać ze wsparcia i mieć przekonanie, że najlepiej radzić sobie ze wszystkim samodzielnie.

Warto więc przyjrzeć się nie tylko temu, czy człowiek ma relacje, lecz także temu, jak funkcjonuje w bliskości, jaki ma styl przywiązania.

Kiedy trudności w relacjach wymagają psychoterapii?

Nie każdy konflikt jest powodem do rozpoczęcia terapii. Różnice zdań, nieporozumienia czy okresowe kryzysy są naturalną częścią relacji.

Psychoterapia może być szczególnie pomocna wtedy, gdy problemy się powtarzają i człowiek zauważa, że pomimo prób zmiany kolejne sytuacje przebiegają w podobny sposób.

Warto rozważyć konsultację, gdy:

• relacje regularnie kończą się konfliktem,

• trudno jest stworzyć długotrwały związek,

• osoba powtarzalnie wchodzi w relacje z osobami, które ją krzywdzą i nie potrafi odejść,

• pojawia się silny lęk przed odrzuceniem,

• człowiek stale podporządkowuje swoje potrzeby innym,

• trudno jest powiedzieć „nie”,

• pojawia się poczucie wykorzystywania przez innych,

• bliskość wywołuje silny niepokój,

• występuje chroniczne poczucie samotności,

• konflikty powodują znaczne cierpienie,

• problemy interpersonalne wpływają na pracę lub życie rodzinne,

• permanentnie występują gwałtowne reakcje emocjonalne,

• człowiek ma poczucie, że „ciągle trafia na niewłaściwe osoby”.

W takich sytuacjach Trudności w relacjach interpersonalnych dorosłych terapia może pomóc nie tylko w rozwiązaniu konkretnego konfliktu, ale przede wszystkim w zrozumieniu mechanizmów, które powodują jego powtarzanie.

Na czym polega terapia trudności w relacjach interpersonalnych?

Terapia trudności w relacjach interpersonalnych jest procesem dostosowanym do indywidualnej sytuacji pacjenta. Punktem wyjścia jest poznanie problemu pacjenta i jego funkcjonowania w relacjach. Następnie po dokładnym poznaniu funkcjonowania pacjenta, psychoterapeuta przedstawia pacjentowi swoje rozumienie jego problemów – wstępne hipotezy odnośnie tego, co pacjent realizuje w relacjach z ludźmi i dlaczego są one źródłem cierpienia. Dalsza praca polega na sukcesywnym przyglądaniu się temu, co pacjent realizuje w relacjach z terapeutą i innymi ludźmi i budowaniu nowych, korzystnych sposobów realizacji siebie w relacjach.

Przykładowo osoba może zauważać, że kiedy partner potrzebuje czasu dla siebie, natychmiast pojawia się myśl: „już mu na mnie nie zależy”. W konsekwencji może pojawić się złość, pretensje lub próba uzyskania dodatkowego potwierdzenia uczuć. Partner może natomiast zacząć się wycofywać, co jeszcze bardziej wzmacnia poczucie odrzucenia. I błędne koło się powtarza.

Psychoterapia może pomóc zrozumieć taki cykl oraz jego emocjonalne podłoże i tym samym zatrzymać mechanizm błędnego koła, z którego pacjent sam nie mógł wyjść gdyż motywacja do powtarzania konkretnych zachowań była nieświadoma.

Trudności w relacjach interpersonalnych – psychoterapia

Trudności w relacjach interpersonalnych psychoterapia to obszar, w którym szczególne znaczenie ma relacja pomiędzy pacjentem a terapeutą.

Sama możliwość doświadczenia bezpiecznego, przewidywalnego i opartego na szacunku kontaktu może być ważnym elementem procesu terapeutycznego. Pacjent może stopniowo sprawdzać, czy możliwe jest mówienie o trudnych emocjach bez obawy przed ośmieszeniem, odrzuceniem czy oceną. Z biegiem terapii możliwe jest głębsze rozumienie własnych odczuć i motywacji do podejmowania konkretnych działań w relacjach z ludźmi.

Możliwe staje się zauważenie, że określone sytuacje uruchamiają bardzo silne emocje, ponieważ przypominają wcześniejsze doświadczenia. Można również odkryć, że sposób interpretowania zachowania drugiej osoby nie zawsze odpowiada jej rzeczywistym intencjom.

W efekcie Trudności w relacjach interpersonalnych psychoterapia może wspierać rozwijanie większej świadomości własnych emocji, potrzeb, granic i sposobów reagowania.

Terapia trudności w relacjach interpersonalnych dorosłych – nad czym można pracować?

Terapia trudności w relacjach interpersonalnych dorosłych może obejmować wiele różnych obszarów.

Jednym z nich jest komunikacja. Człowiek może nauczyć się lepiej rozpoznawać własne potrzeby i wyrażać je w sposób bardziej bezpośredni.

Kolejnym obszarem są granice. Osoba, która przez lata zgadzała się na rzeczy, których nie chciała robić, może stopniowo odkrywać, że odmowa nie musi oznaczać egoizmu ani odrzucenia drugiego człowieka.

Istotna może być także praca nad tolerowaniem różnic. Bliska relacja nie oznacza, że dwie osoby muszą mieć identyczne potrzeby, poglądy czy sposób przeżywania emocji.

Psychoterapia może pomóc w:

• budowaniu zaufania,

• radzeniu sobie z zazdrością,

• regulowaniu złości,

• tolerowaniu frustracji,

• zmniejszaniu lęku przed odrzuceniem,

• rozpoznawaniu własnych granic,

• rozwijaniu stabilnego poczucia własnej wartości,

• rozumieniu własnych potrzeb,

• przeżywaniu konfliktów,

• radzeniu sobie z krytyką,

• budowaniu bardziej stabilnych relacji opartych na wzajemnym zrozumieniu.

Dlatego zwykle zmiana obejmuje sposób funkcjonowania w relacjach, a nie w jednej konkretnej relacji.

Trudności interpersonalne w związku

Problemy w relacjach partnerskich należą do sytuacji, w których trudności interpersonalne mogą być szczególnie bolesne.

Partnerzy mogą mieć problem z komunikacją, wyrażaniem potrzeb albo rozwiązywaniem konfliktów. Jedna osoba może reagować wycofaniem, podczas gdy druga zwiększa nacisk na rozmowę. Im bardziej jedna strona się wycofuje, tym bardziej druga próbuje uzyskać kontakt. W rezultacie obie osoby mogą czuć się niezrozumiane.

Czasami źródłem problemu nie jest brak uczuć, ale odmienne sposoby reagowania na napięcie.

Psychoterapia indywidualna może pomóc osobie lepiej zrozumieć własny udział w powtarzającym się schemacie i tym samym uzyskać wpływ na zmianę tego, co niekorzystne.

Trudności w relacjach zawodowych

Relacje interpersonalne mają również duże znaczenie w środowisku pracy.

Problemy mogą dotyczyć kontaktów ze współpracownikami, przełożonymi, podwładnymi lub klientami. Osoba może nadmiernie przejmować się opinią innych, mieć trudność z przyjmowaniem krytyki albo stale obawiać się popełnienia błędu.

Innym problemem może być niemożność odmawiania. Pracownik przyjmuje kolejne zadania, mimo że jest przeciążony, ponieważ boi się negatywnej oceny.

Z czasem prowadzi to do frustracji, przemęczenia i narastającej złości.

Praca psychoterapeutyczna może pomóc zrozumieć, dlaczego określone sytuacje zawodowe wywołują tak silne reakcje oraz jakie przekonania stoją za określonym sposobem zachowania.

Czy trudności w relacjach mogą być związane z innymi problemami psychicznymi?

Tak. Problemy interpersonalne mogą występować samodzielnie, ale najczęściej towarzyszą im inne trudności psychiczne, jak np. zaburzenia osobowości, zaburzenia lękowe, depresja, przeżyte traumy.

Dlatego ważne jest całościowe spojrzenie na sytuację człowieka, a nie koncentrowanie się wyłącznie na jednym zachowaniu.

Trudne relacje interpersonalne dorosłych – terapia i zmiana utrwalonych schematów

Trudne relacje interpersonalne dorosłych terapia może być szczególnie wartościowa wtedy, gdy człowiek zauważa powtarzalność określonych doświadczeń.

„Dlaczego zawsze kończy się tak samo?” – to pytanie często pojawia się u osób, które doświadczają kolejnych rozczarowań w relacjach.

Psychoterapia może pomóc przyjrzeć się temu, co dzieje się pomiędzy początkiem relacji a jej kryzysem i jaki pacjent ma na to wpływ.

Czasami problemem jest wybieranie podobnych osób. Innym razem trudność pojawia się dopiero wtedy, gdy relacja staje się bliższa. Jeszcze innym określone zachowania drugiej osoby uruchamiają emocje, z którymi pacjent ma szczególnie duży problem.

Rozpoznanie takiego schematu jest ważnym krokiem, ale nie oznacza automatycznej zmiany. Potrzebny jest czas, aby nowe sposoby rozumienia siebie i innych mogły zostać stopniowo zintegrowane z codziennym funkcjonowaniem.

Czy psychoterapia może poprawić relacje z innymi ludźmi?

Psychoterapia nie daje gwarancji, że wszystkie relacje staną się harmonijne. Nie jej celem jest również nauczenie człowieka, jak sprawić, aby inni zawsze zachowywali się zgodnie z jego oczekiwaniami.

Może natomiast pomóc lepiej rozumieć własne reakcje i bardziej świadomie uczestniczyć w relacjach, odzyskać wpływ na nie.

Człowiek może stopniowo zauważać, kiedy przekracza własne granice, kiedy reaguje zbyt gwałtownie, kiedy wycofuje się z obawy przed zranieniem oraz kiedy przypisuje drugiej osobie określone intencje bez wystarczających podstaw.

Ważną zmianą może być również możliwość pozostawania w relacji pomimo pojawiających się różnic.

Dojrzała relacja nie oznacza braku konfliktów. Oznacza raczej możliwość rozmawiania o różnicach, respektowania granic i szukania rozwiązań bez konieczności niszczenia więzi.

Kiedy zgłosić się do psychoterapeuty?

Warto rozważyć konsultację z psychoterapeutą, jeżeli problemy w relacjach są źródłem długotrwałego cierpienia lub znacząco ograniczają życie osobiste i zawodowe.

Szczególnie istotnym sygnałem jest poczucie, że człowiek wielokrotnie znajduje się w podobnych sytuacjach, mimo że świadomie próbuje je zmienić.

Psychoterapia może być pomocna m.in., gdy:

• samotność staje się przewlekła,

• relacje wywołują więcej lęku niż poczucia bezpieczeństwa,

• trudno jest stworzyć trwały związek,

• człowiek nie potrafi stawiać granic,

• występuje silny lęk przed odrzuceniem,

• krytyka wywołuje nieproporcjonalnie silne emocje,

• pojawia się poczucie niezrozumienia i izolacji,

• problemy interpersonalne wpływają na niemożność utrzymania stabilnego zatrudnienia lub powodują częste zmiany pracy.

Nie trzeba jednak czekać, aż trudności osiągną bardzo duże nasilenie. Rozmowa ze specjalistą psychoterapeutą może być pomocna również wtedy, gdy człowiek chce lepiej zrozumieć swoje relacje i powtarzające się wzorce zachowania.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy trudności w relacjach interpersonalnych są powodem do rozpoczęcia psychoterapii?

Mogą nim być, szczególnie jeśli problemy są długotrwałe, powtarzalne i powodują cierpienie. O potrzebie psychoterapii najlepiej zdecydować wspólnie z psychoterapeutą.

Czy terapia trudności w relacjach interpersonalnych dotyczy tylko osób mających problemy ze związkiem?

Nie. Problemy interpersonalne mogą dotyczyć relacji partnerskich, rodzinnych, przyjacielskich i zawodowych. Mogą również pojawiać się w kontaktach społecznych o mniejszym stopniu bliskości.

Czy można nauczyć się lepiej budować relacje?

Możliwe jest rozwijanie większej świadomości własnych emocji, potrzeb, granic i sposobów reagowania w sytuacjach konfliktowych. Psychoterapia może pomóc w rozpoznawaniu schematów, które utrudniają budowanie satysfakcjonujących relacji z ludźmi.

Czy problemy w relacjach zawsze wynikają z dzieciństwa?

Nie. Wczesne doświadczenia mogą mieć znaczenie, ale trudności mogą również wynikać z aktualnej sytuacji życiowej, doświadczeń związkowych, stresu, kryzysów czy innych problemów emocjonalnych.

Czy psychoterapia zmieni sposób zachowania innych osób?

Nie. Celem psychoterapii nie jest kontrolowanie innych ludzi. Praca koncentruje się przede wszystkim na własnych emocjach, sposobach reagowania, granicach, potrzebach i rozumieniu relacji. Na relację zawsze mają wpływ dwie osoby, nie jedna. Jednak gdy jedna osoba zmienia swoje reakcje, druga również reaguje na te zmiany, co może skutkować zmianą zachowania tego drugiego również.

Czy terapia może pomóc osobie, która ciągle wchodzi w podobne, nieudane relacje?

Tak. Powtarzające się schematy relacyjne mogą być ważnym obszarem pracy terapeutycznej. Ich zrozumienie może pomóc w stopniowym rozwijaniu bardziej świadomych sposobów budowania więzi.

Czy trzeba mieć diagnozę zaburzenia psychicznego, aby rozpocząć psychoterapię?

Nie. Psychoterapia może być podejmowana również z powodu trudności emocjonalnych, kryzysów życiowych czy problemów w relacjach, bez konieczności posiadania rozpoznania zaburzenia czy choroby psychicznej.

Podsumowanie

Trudności w relacjach interpersonalnych mogą znacząco wpływać na jakość życia dorosłego człowieka. Dotyczą nie tylko związków partnerskich, ale również rodziny, przyjaźni i środowiska zawodowego. Czasami przybierają postać otwartych konfliktów, a czasami są znacznie mniej widoczne i przejawiają się poprzez wycofanie, lęk, nadmierne podporządkowanie albo poczucie chronicznej samotności.

Trudności w relacjach interpersonalnych psychoterapia może być przestrzenią do spokojnego przyjrzenia się tym problemom oraz ich indywidualnemu podłożu.

Terapia trudności w relacjach interpersonalnych dorosłych może obejmować pracę nad komunikacją, granicami, zaufaniem, regulacją emocji, poczuciem własnej wartości oraz powtarzającymi się schematami relacyjnymi.

Najważniejsze jest jednak to, że celem terapii nie jest stworzenie idealnych relacji. Relacje międzyludzkie zawsze będą wiązały się z różnicami, konfliktami i czasem trudnymi emocjami. Chodzi raczej o możliwość bardziej świadomego uczestniczenia w nich, rozumienia własnych reakcji oraz budowania więzi, w których jest miejsce zarówno na bliskość, jak i autonomię.

Jeżeli trudności w relacjach interpersonalnych powodują cierpienie, powtarzają się mimo podejmowanych prób zmiany lub znacząco ograniczają życie osobiste i zawodowe, konsultacja psychoterapeutyczna może być ważnym krokiem w kierunku uzyskania satysfakcji w życiu relacyjnym.

Zadzwoń 730 765 432
i umów się na pierwszą konsultację!